Değer Kaybı

Kazaya karışan bir aracın onarım sonrası dahi ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüşün tazminatıdır.

Yasal Dayanak

Trafik Sigortası Genel Şartları Ek-1: Değer Kaybı Tazminatı Hesaplaması (Değişik: RG-4/12/2021-31679).

Girdiler

Girdi	Açıklama
`piyasaDegeri`	Aracın TSB Kasko Değer Listesi rayiç bedeli (`arac_katalogu.rayic_bedel`)
`aracKodu`	A–F araç grubu (aşağıya bakın)
`kilometre`	A, B, C, Ç, E, F kodları için
`calismaSaati`	Yalnızca D kodu (iş makinesi/traktör) için
`hasarliParcalar[]`	Her parça için `{ parcaKodu, islem: 'degisim'\|'onarim', onarimSeviyesi?, boya? }`
`toplamHasarTutari`	KDV dahil, tenzilsiz toplam hasar tutarı
`ticariVeyaKiralik`	Ticari/kiralık araç mı (G.1)
`sbmHasarKayitSayisi`	SBM hasar geçmişi kayıt adedi (G.2)
`kusurOrani`	Başvuranın kusuru (%)

Araç kodları

Kod	Araç grubu
A	Otomobil, taksi
B	Minibüs, otobüs
C	Kamyonet, kamyon, çekici
Ç	Özel amaçlı araç, tanker
D	İş makinesi, traktör, tarım makinesi
E	Römork
F	Motosiklet

Formül / Adımlar

DK = piyasaDegeri × R × K × H × G
F kodu için: DK × 2,5
net = DK × (100 − kusurOrani) / 100

Adım 1 — R (Rayiç Değer Katsayısı, Ek-1 Madde 2): Piyasa değerine göre barem katsayısı. A/F kodları için Tablo R.1, diğerleri için Tablo R.2 kullanılır (ör. A/F’de 100.000–199.999 TL aralığı R=0,75).

Adım 2 — K (Kullanılmışlık Düzeyi Katsayısı, Ek-1 Madde 3): Kilometre (A/F: Tablo K.1, B/C/Ç/E: Tablo K.2) veya D kodunda çalışma saati (Tablo K.3) üzerinden barem katsayısı. Kilometre bazlı baremlerde alt sınıra ≤1000 km yakınlık G.3 bonusunu tetikler (aşağıya bakın).

Adım 3 — HK, Hasar Katsayısı (Ek-1 Madde 4):

HK = Σᵢ (Pᵢ veya Oᵢ + Yᵢ)

Her hasarlı parça için: değiştiyse Parça Değişim Katsayısı (Pᵢ); onarıldıysa Onarım Katsayısı (Oᵢ — hafif/orta/yüksek); boyandıysa ayrıca Boya Katsayısı (Yᵢ — tam/lokal) eklenir. Katsayı tabloları araç koduna ve parça koduna göre değişir (ör. A.1 Tavan sacı: P=5,00, O-hafif/orta/yüksek=1,00/1,50/2,00, Y-tam/lokal=3,00/1,50).

Onarım seviyesi otomatik sınıflandırma (Madde 4/2): Onarım seviyesi elle belirtilmemişse, KDV hariç ve iskontosuz orijinal parça bedelinin işçilik bedeline oranına göre otomatik belirlenir:

oran = parcaBedeli / iscilikBedeli
oran < %15   → hafif
%15 – %30    → orta
oran > %30   → yüksek

Bedeller belgelerden tespit edilemiyorsa doğrudan yüksek uygulanır.

Adım 4-5 — T ve H (Madde 4/3-4):

T = (toplamHasarTutari / piyasaDegeri) × 100 × 0,1
H = (HK + T) / 100

Adım 6 — G (Madde 5):

g1 = ticariVeyaKiralik ? −0,05 : 0
g2 = max(−0,15, sbmHasarKayitSayisi × −0,03)   (SBM kayıt başına −0,03, tavan −0,15)
g3 = kilometre − altSinir ≤ 1000 km ? +0,05 : 0   (yalnızca kilometre baremlerinde; D kodunda yok)
G = 1 + g1 + g2 + g3

Adım 7 — Değer Kaybı:

DK = piyasaDegeri × R × K × H × G
F kodu ise: DK = DK × 2,5

Adım 8 — Kusur indirimi:

kusurIndirimi = yuvarla(DK × kusurOrani / 100)
net = max(0, DK − kusurIndirimi)

Örnek

A kodu (otomobil), piyasa değeri 150.000 TL, kilometre 45.000, tek parça değişimi (A.2 Ön panel, P=1,00), toplam hasar tutarı 30.000 TL, ticari değil, SBM kaydı yok, kusur %25:

R = 0,75   (150.000 → 100.000–199.999 aralığı, Tablo R.1)
K = 0,95   (45.000 km → 20.000–49.999 aralığı, Tablo K.1)
HK = 1,00  (yalnızca A.2 değişimi)
T  = (30.000 / 150.000) × 100 × 0,1 = 2,0
H  = (1,00 + 2,0) / 100 = 0,03
G  = 1 + 0 + 0 + 0 = 1,00
DK = 150.000 × 0,75 × 0,95 × 0,03 × 1,00 = 3.206 TL  (yuvarlanmış)
kusurIndirimi = 3.206 × 0,25 = 802 TL
net = 3.206 − 802 = 2.404 TL

Sınırlamalar / Uyarı

Piyasa değeri kaynağı platformda tektir: kendi veritabanındaki TSB rayiç bedeli (resmi düzenlemede TSB + TOBB Sigorta Eksperleri listesi ortalaması öngörülür, ancak TOBB entegrasyonu v1’de yoktur). Tüm barem sınırları ve katsayılar hesaplama_parametreleri tablosunda tutulur ve mevzuat güncellemesiyle değişebilir.

Kaynak: backend/api/src/hesaplamalar/deger-kaybi.ts