Örnek Senaryolar

Bu sayfa, sık karşılaşılan dört tazminat türü için uçtan uca (girdi → adım → sonuç) örnek vaka çalışmaları içerir. Her senaryo gerçek API girdi şemasına uygun kurgulanmıştır.

Senaryo 1 — Araç değer kaybı

Vaka: A kodu (otomobil), piyasa değeri 150.000 TL, kilometre 45.000, tek parça değişimi (A.2 Ön panel, P=1,00), toplam hasar tutarı 30.000 TL, ticari değil, SBM kaydı yok, kusur %25.

İstek gövdesi (POST /hesaplamalar/deger-kaybi):

{
  "aracKatalogId": "<arac-katalogu-aramadan-secilen-uuid>",
  "aracTipi": "otomobil",
  "kilometre": 45000,
  "hasarliParcalar": [
    { "parcaKodu": "A.2", "islem": "degisim" }
  ],
  "toplamHasarTutari": 30000,
  "ticariVeyaKiralik": false,
  "sbmHasarKayitSayisi": 0,
  "kusurOrani": 25
}

Adım adım hesap:

Adım	İşlem	Değer
1. R	Rayiç değer katsayısı (150.000 → 100.000–199.999 aralığı, Tablo R.1)	0,75
2. K	Kullanılmışlık katsayısı (45.000 km → 20.000–49.999 aralığı, Tablo K.1)	0,95
3. HK	Hasar katsayısı (yalnızca A.2 değişimi, P=1,00)	1,00
4. T	(30.000 / 150.000) × 100 × 0,1	2,0
5. H	(HK + T) / 100 = (1,00 + 2,0) / 100	0,03
6. G	1 + 0(ticari değil) + 0(SBM yok) + 0(km yakınlığı yok)	1,00
7. DK	150.000 × 0,75 × 0,95 × 0,03 × 1,00	3.206 TL
8. Kusur indirimi	3.206 × %25	802 TL
Net	3.206 − 802	2.404 TL

Beklenen yanıt:

{
  "hesaplamaId": "…",
  "toplam": 2404,
  "kalemler": [
    { "ad": "Değer kaybı (brüt)", "tutar": 3206 },
    { "ad": "Kusur indirimi (%25)", "tutar": -802 }
  ],
  "parametre_versiyonu": 3
}

Ayrıntı ve tam barem tabloları için bkz. Değer Kaybı.

---

Senaryo 2 — Geçici iş göremezlik (kazanç kaybı)

Vaka: Kaza tarihinde geçerli asgari ücret dönemi agiDahilNet = 20.000 TL, belgeli aylık net gelir 20.000 TL, iş göremezlik süresi 30 gün, kusur %20, süre boyunca tek asgari ücret dönemi geçerli.

İstek gövdesi (POST /hesaplamalar/kazanc-kaybi):

{
  "kazaTarihi": "2026-05-01",
  "isGoremezlikSuresiGun": 30,
  "aylikNetGelir": 20000,
  "kusurOrani": 20
}

Adım adım hesap:

Adım	İşlem	Değer
1. Gelir oranı	max(1, 20.000 / 20.000)	1
2. Günlük tutar	20.000 × 1 / 30	≈ 666,67 TL
3. Brüt (30 gün)	666,67 × 30	20.000 TL
4. Kusur indirimi	20.000 × %20	4.000 TL
Net	20.000 − 4.000	16.000 TL

Gün sayısı birden fazla asgari ücret dönemine yayılırsa, hesap gün gün ilerletilir — her gün o günün geçerli dönem parametresi (agiDahilNet) kullanılır.

Ayrıntı için bkz. Kazanç Kaybı.

---

Senaryo 3 — Araç mahrumiyeti

Vaka: Rayiç bedel 400.000 TL, günlük oran %0,2, kullanılamama süresi 40 gün, gün tavanı 30 gün, karşı tarafın kusuru %80.

İstek gövdesi (POST /hesaplamalar/arac-mahrumiyeti):

{
  "aracKatalogId": "<arac-katalogu-aramadan-secilen-uuid>",
  "gunSayisi": 40,
  "kusurOrani": 80
}

Dikkat: bu uçta kusurOrani, diğer kalemlerin aksine KARŞI tarafın kusurudur — kişi ancak karşı tarafın kusuru oranında araç mahrumiyeti talep edebilir (TBK 50-52).

Adım adım hesap:

Adım	İşlem	Değer
1. Günlük bedel	400.000 × %0,2	800 TL
2. Kullanılan gün	min(40, 30) (tavan uygulandı)	30 gün
3. Taban	800 × 30	24.000 TL
Net	24.000 × %80	19.200 TL

Beklenen yanıt (kısmi):

{
  "toplam": 19200,
  "gunlukBedel": 800,
  "gunSayisiKullanilan": 30,
  "tavanUygulandiMi": true
}

Ayrıntı için bkz. Araç Mahrumiyeti.

---

Senaryo 4 — Manevi tazminat

Manevi tazminatta resmi bir hesap formülü yoktur (miktarı hâkim takdir eder, TBK 56) — bu modül emsal kararlara dayalı bir tahmin üretir.

4a. Ölümlü kaza

Vaka: olumluKatsayi = 5, güncel AGİ dahil net asgari ücret 22.000 TL, belgeli gelir yok, kusur %10.

İstek gövdesi (POST /hesaplamalar/manevi-tazminat):

{ "tip": "olumlu", "kusurOrani": 10 }

Adım adım hesap:

Adım	İşlem	Değer
1. Esas maaş	max(gelir yok, 22.000)	22.000 TL
2. Katsayı	olumluKatsayi	5
3. Brüt	22.000 × 5	110.000 TL
4. Kusur indirimi	110.000 × %10	11.000 TL
Net (tahmini)	110.000 − 11.000	99.000 TL

4b. Yaralanmalı kaza (kademeli)

Vaka: Maluliyet oranı önce Maluliyet ucundan (POST /hesaplamalar/maluliyet) alınır (örn. %15 — “Hafif” yoğunluk), belgeli aylık net gelir yok, kusur %30.

İstek gövdesi:

{ "tip": "yaralanmali", "maluliyetOrani": 15, "kusurOrani": 30 }

Yöntem akışı:

1. Maluliyet oranına göre yaralanmaliKademeler parametre listesindeki basamak bulunur — kademeler { ustSinir, katsayi } şeklinde sıralıdır; oran arttıkça daha yüksek katsayıya geçilir.
2. Esas maaş = max(belgeli gelir, güncel AGİ dahil net asgari ücret).
3. Brüt = esasMaas × kademeKatsayisi.
4. Net = brüt − (brüt × kusurOrani / 100).

Kesin tutar hâkim takdiriyle belirlenir — bu hesap yalnızca emsal kararlara dayalı bir ön tahmindir, bağlayıcı değildir.

Ayrıntı için bkz. Manevi Tazminat ve Maluliyet.

---

Kalıcı iş gücü kaybı ve destekten yoksun kalma hakkında not

Bu iki kalem TRH-2010 yaşam tablosu ve aktüeryal iskonto gerektirdiğinden platformda tek bir sabit sayı yerine bir yöntem akışı izlenir:

1. Yaralanan/vefat edenin yaşı, cinsiyeti ve (varsa) maluliyet oranı belirlenir.
2. TRH-2010 tablosundan kişinin beklenen kalan yaşam/çalışma süresi (aktif+pasif dönem) bulunur.
3. Esas gelir (belgeli net gelir veya asgari ücret tabanı) ile maluliyet/mahrumiyet oranı çarpılarak yıllık zarar tutarı bulunur.
4. Bu yıllık tutar, kalan süre boyunca peşin sermaye değerine (iskonto oranıyla) indirgenir (ıskontolu yıllık gelir toplamı).
5. Kusur indirimi son adımda uygulanır.

Bu kalemler için kesin tutar ancak bir aktüerya raporuyla belirlenir. Platformdaki hesaplama bir ön tahmindir; TRH-2010 parametreleri ve iskonto oranı zamanla mevzuat/güncel uygulamayla değişebilir.

Ayrıntı için bkz. Kalıcı İş Gücü Kaybı, Destekten Yoksun Kalma ve Aktüerya.