Trafik Sigortası Genel Şartları

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (trafik sigortası) Genel Şartları, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m. 90 uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulur. Yürürlükteki metnin Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’ü 4/12/2021 tarihli ve 31679 sayılı Resmî Gazete değişikliğiyle güncellenmiştir; bu değişiklik hesaplama esaslarını (aktif/pasif dönem, iskonto oranı, hayat tabloları vb.) kökten yeniden düzenlemiştir.

Teminat türleri (Madde A.5)

Genel Şartlar dört teminat türü tanımlar:

a) Maddi Zararlar Teminatı — araçtaki doğrudan mal zararları, değer kaybı dahil. Değer kaybı talep edilmesi halinde sigorta eksperi tarafından Ek-1 esaslarına göre tespit edilir.
b) Sağlık Giderleri Teminatı — tedavi giderleri; bu teminat Sosyal Güvenlik Kurumu sorumluluğundadır (KTK m. 98 uyarınca sigorta şirketi/Güvence Hesabı sorumluluğu sona ermiştir).
c) Sakatlanma Teminatı — geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık; Ek-2 esaslarına göre hesaplanır. Sürekli bakıcı gideri de bu teminat kapsamındadır.
ç) Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı — ölüm halinde destek kaybı; Ek-3 esaslarına göre hesaplanır.

“Değer kaybı, talep edilmesi halinde, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından bu Genel Şartların Ek-1’inde yer alan esaslara göre tespit edilir.” — A.5/a

Manevi tazminat talepleri Genel Şartlar kapsamı dışındadır (A.6/f) — bu nedenle KazaRehber’in manevi tazminat hesaplaması resmi bir formüle değil, TBK m. 56 kapsamında hâkim takdirine dayalı bir tahmine dayanır (bkz. Kanun Maddeleri).

Ek-1: Değer Kaybı Tazminatı Hesaplaması

Kullanıldığı sayfa: /hesaplama/deger-kaybi

Değer kaybı, aracın piyasa değeri (TSB Kasko Araç Değer Listesi ve TOBB Sigorta Eksperleri İcra Komitesi Piyasa Değer Listesi ortalaması), araç koduna göre Rayiç Değer Katsayısı (R), Kullanılmışlık Düzeyi Katsayısı (K), Hasar Katsayısı (HK — Parça Değişim/ Onarım Katsayısı × Boya Katsayısı), Hasar Tutarı Katsayısı (T), Hasara Uğrayan Parçalar Katsayısı (H) ve Genel Değerlendirme Katsayısı (G — ticari/kiralık araç, SBM hasar geçmişi gibi etkenler) parametreleriyle hesaplanır (Ek-1 Madde 1-6).

“Değer kaybı hesaplanacak aracın piyasa değeri, aracın kaza tarihi itibarıyla [TSB Kasko Araç Değer Listesi] ve [TOBB Sigorta Eksperleri İcra Komitesi Piyasa Değer Listesi] … bedellerin ortalaması alınarak tespit edilir.” — Ek-1 Madde 2/1

Hasara uğrayan araçlar için trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüşse değer kaybı talep edilemez (A.6/ö).

Ek-2: Sakatlık Tazminatları Hesaplaması

Kullanıldığı sayfalar: /hesaplama/kazanc-kaybi, /hesaplama/kalici-is-gucu-kaybi, /hesaplama/maluliyet, /hesaplama/tedavi-ve-bakim

Geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık tazminatlarını düzenler:

Madde 1-2: Geçici iş göremezlik, Kurul Raporunda tespit edilen süre boyunca %100 sakatlık varsayımıyla, mesleğe bakılmaksızın herkes için hesaplanır. Sürekli sakatlık, geçici iş göremezlik süresi bittikten sonra Kurul Raporundaki sakatlık oranı üzerinden hesaplanır. Tazminat toplu para olarak ödenir.
Madde 3-4: Hesaplamalarda Ek-7 hayat tabloları ve %1,65 iskonto oranı kullanılır.
Madde 5: Aktif dönem 18-65 yaş, öncesi/sonrası pasif dönemdir (hesap tarihinde çalışmaya devam eden pasif dönemdeki kişi için +2 yıl aktif kabul edilir).
Madde 6: Aktif dönem geliri, resmî belgeli (SGK/bordro/beyanname) net gelir; belgesizse veya asgari ücretin altındaysa AGİ dahil net asgari ücret esas alınır. Pasif dönem geliri her durumda AGİ hariç net asgari ücrettir.
Madde 7: İşlemiş dönem iskontosuz hesaplanır; işleyecek dönem “Dönem Başı Ödemeli Tam Hayat Anüitesi” (äx) ile hesaplanır.
Madde 8: Sürekli bakıcı gideri — bakıcı belgesizse AGİ dahil net asgari ücret, belgeliyse brüt asgari ücret üzerinden; %50 (kısmî bağımlı) veya %100 (tam bağımlı) oranında äx ile hesaplanır.

“Hesaplamalarda esas alınacak iskonto oranı, %1,65’dir.” — Ek-2 Madde 4

Ek-3: Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplaması

Kullanıldığı sayfa: /hesaplama/destekten-yoksun-kalma

Madde 3-4: Ek-2 gibi, Ek-7 hayat tabloları ve %1,65 iskonto kullanılır.
Madde 5: Destek şahsının aktif dönemi 18-65 yaş; eş için yeniden evlenme tarihine kadar, çocuklar için 22 yaş (lisans/lisansüstü öğrenimde 25 yaş) desteklik süresi sonudur.
Madde 6: Paylaşım — destek şahsı ve eşi 2’şer pay, çocuklar/anne/baba 1’er pay. Bekar destek şahsının muhtemel evlenme yaşı TÜİK istatistiklerine göre belirlenir.
Madde 7-8: Gelir tespiti Ek-2 ile aynı mantık; işleyecek dönem “Dönem Başı Ödemeli Dönemsel Hayat Anüitesi” (äx:n) ile hesaplanır (n = beklenen yaşam süresi veya desteklik süresi).
Madde 9: Yeniden evlenme olasılığı, dul kalan eşin yaşına göre kademeli bir tablo ile (%2 - %90 arası) düşülür; çocuklu eşlerde çocuk başına 5 puan indirim uygulanır.
Madde 10: Hesaplanan tazminat negatif çıkarsa sıfır kabul edilir.

Ek-7: Tazminat Hesaplamalarında Esas Alınacak Hayat Tabloları

Bkz. TRH-2010 sayfası — Ek-2 ve Ek-3 hesaplamalarında kullanılan TRH-2010 hayat tablolarının aktüeryal rolü ayrıca anlatılmıştır.

Diğer önemli hükümler

A.6 Teminat Dışında Kalan Haller: manevi tazminat (f), gelir/kâr kaybı gibi dolaylı zararlar (k), hurdaya çıkmış araçların değer kaybı (ö) teminat dışıdır.
C.8 Zamanaşımı: Genel Şartlarda ayrıca düzenlenir; KazaRehber kılavuzunda süreç sayfalarına bakınız.